Από τη στιγμή που ένα μωρό έρχεται στον κόσμο, αρχίζει να “χτίζει” την πρώτη και πιο σημαντική του σχέση — τον δεσμό με τη μητέρα ή τον κύριο φροντιστή. Η Θεωρία Προσκόλλησης (Attachment Theory), όπως την ανέπτυξε ο John Bowlby (1969), περιγράφει αυτόν τον συναισθηματικό δεσμό ως τη βάση για την αίσθηση ασφάλειας και εμπιστοσύνης του παιδιού. Η Mary Ainsworth (1978) επέκτεινε τη θεωρία, παρατηρώντας και κατηγοριοποιώντας τα είδη του δεσμού, ανάλογα με τον τρόπο που τα παιδιά αντιδρούν στον αποχωρισμό και την επανασύνδεση με τη μητέρα τους.
Ασφαλής δεσμός (Secure attachment)
Το παιδί νιώθει σιγουριά και εμπιστοσύνη στη μητέρα. Όταν εκείνη απομακρύνεται, μπορεί να ανησυχήσει, αλλά χαίρεται όταν επιστρέφει. Αργότερα στη ζωή του: Αναπτύσσει αυτοπεποίθηση, ευκολία στη δημιουργία σχέσεων και καλή ρύθμιση συναισθημάτων.
Ανασφαλής-αποφευκτικός δεσμός (Avoidant attachment)
Το παιδί δείχνει να μην ενοχλείται από τον αποχωρισμό και αποφεύγει τη μητέρα στην επιστροφή της. Στην πορεία της ζωής του: Τείνει να είναι πιο αποστασιοποιημένο συναισθηματικά και δυσκολεύεται να δείξει ευαλωτότητα.
Ανασφαλής-αμφιθυμικός δεσμός (Ambivalent/Resistant attachment)
Το παιδί αγχώνεται έντονα στον αποχωρισμό και όταν επιστρέφει η μητέρα, αναζητά επαφή, αλλά ταυτόχρονα δείχνει θυμό ή απογοήτευση.
Μεγαλώνοντας: Μπορεί να παρουσιάζει έντονη ανασφάλεια και φόβο εγκατάλειψης στις σχέσεις του.
Αποδιοργανωμένος δεσμός (Disorganized attachment)
Το παιδί φαίνεται να βιώνει σύγχυση στη σχέση με τον φροντιστή του· μπορεί να θέλει κοντά του, αλλά ταυτόχρονα να αισθάνεται φόβο ή ανασφάλεια.
Αργότερα στη ζωή του: Ενδέχεται να αντιμετωπίζει δυσκολίες στην έκφραση και κατανόηση των συναισθημάτων του, καθώς και αυξημένο άγχος. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που μεγαλώνουν μέσα σε ένα πλαίσιο ασφαλούς προσκόλλησης τείνουν να αναπτύσσουν καλύτερες κοινωνικές δεξιότητες, μεγαλύτερη συναισθηματική ωριμότητα και ευκολότερη προσαρμογή στο σχολείο και στις σχέσεις τους, σε σύγκριση με εκείνα που βιώνουν ανασφαλείς ή αποδιοργανωμένους δεσμούς.
Ενδεικτικές αναφορές:
Bowlby, J. (1969). Attachment and Loss: Vol. 1. Attachment. New York: Basic Books.
Ainsworth, M. D. S., Blehar, M. C., Waters, E., & Wall, S. (1978). Patterns of Attachment: A
Psychological Study of the Strange Situation. Hillsdale, NJ: Erlbaum.
Comments are closed